Zakładanie spółek i fundacji w Panamie
Panama to obok Brytyjskich Wysp Dziewiczych i Kajmanów jeden z najstarszych "rajów podatkowych" w Ameryce Środkowej. Tradycyjnie miejscowe przepisy charakteryzuje brak opodatkowania osiągniętych poza granicami Panamy dochodów fundacji i spółek offshore, silna tajemnica bankowa i praktyczny brak współpracy w zakresie pomocy prawnej z innymi państwami.
Podstawowe informacje na temat spółek prawa panamskiego
Zgodnie z prawem Panamy, zagraniczna działalność spółki z siedzibą w Panamie (dalej "Panama Corporation"), nie podlega opodatkowaniu w Panamie. W przypadku, jeśli działalność ta nie będzie opodatkowana "u źródła" w państwie trzecim, oznacza to, iż Panama Corporation jest de facto całkowicie zwolniona z podatku dochodowego.
Brak jest obowiązku wpłaty do Panama Corporation kwoty kapitału zakładowego, który został zadeklarowany.
Panama Corporation nie ma obowiązku sporządzania rocznych sprawozdań finansowych, ani sprawozdań z działalności spółki. Z drugiej strony, nie stoi to na przeszkodzie sporządzaniu takich dokumentów, o ile wymagają tego np. zasady ładu korporacyjnego w grupie kapitałowej, w ramach której powołana została Panama Corporation.
Nie istnieją żadne obligatoryjne standardy prowadzenia księgowości Panama Corporation. Księgi rachunkowe i dokumentacja handlowa nie muszą być przechowywane w siedzibie Panama Corporation, ale mogą być trzymane w dowolnym miejscu na świecie. Panama Corporation nie ma obowiązku deklarowania administracji publicznej Republiki Panamy, gdzie przechowuje swoje księgi rachunkowe, co w praktyce oznacza, że nie sposób uzyskać do nich dostępu, o ile Panama Corporation dobrowolnie ich nie udostępni.
Nie ma obowiązku odbywania posiedzeń zarządu, ani zgromadzeń wspólników - a jeśli są one odbywane, to możliwe jest prowadzenie ich gdziekolwiek na świecie, a nie tylko w Panamie;
Jedynym publicznie dostępnym dokumentem, który wskazuje status własnościowy spółki są tzw. articles of incorporation, które wskazują pierwszych członków zarządu spółki - przy czym takimi członkami zarządu mogą być tzw. dyrektorzy powierniczy (nominee directors) działający na zlecenie osób trzecich, które nie są ujawniane w rejestrach. Dyrektorem Panama Corporation, w tym dyrektorem powierniczym, może być nie tylko osoba fizyczna, ale również osoba prawna, w zarządzie której może zasiadać kolejna osoba prawna, itd. W ostatecznej instancji osobą fizyczną podpisującą dokument articles of incorporation może być miejscowy adwokat, który nie może ujawnić swojego zleceniodawcy pod groźbą odpowiedzialności karnej i dyscyplinarnej (attorney-client privilege).
Natomiast rzeczywistymi właścicielami spółki są posiadacze dokumentów akcji. Akcje te mogą mieć charakter papierów wartościowych na okaziciela (bearer shares) - podobnie jak np. weksel in blanco, co oznacza, iż osobą, która jest legitymowana do wykonywania praw z takich akcji, jest ich posiadacz. Administracja Panamy nie rejestruje czynności zmiany posiadacza, zaś zmiana taka dokonywana jest poprzez proste wydanie fizycznego władztwa nad dokumentami akcji. Z drugiej strony, jeśli celem właściciela Panama Corporation jest zachowanie pewnej przejrzystości co do jej statusu właścicielskiego, to możliwe jest wyemitowanie akcji imiennych (registered shares), bądź zdeponowanie akcji na okaziciela w domu maklerskim bądź w banku.
Podstawowe informacje na temat fundacji prawa panamskiego
Prawo Panamy dopuszcza powołanie specyficznej osoby prawnej jaką jest tzw. Fundacja Interesu Prywatnego (Fundación de Interés Privado). Jest to bardzo elastyczna formuła korporacyjna, posiadającej wiele zalet w zakresie ochrony aktywów, międzynarodowego planowania podatkowego oraz przeprowadzania transakcji w najbardziej efektywny sposób.
Jedną z głównych zalet tego rodzaju fundacji jest pełna poufność. Wynika ona bezpośrednio z ustawy regulującej Fundację Interesu Prywatnego, która obliguje wszystkie organy Fundacji do zachowania pełnej tajemnicy zarówno w okresie jej istnienia jak i po jej likwidacji, a złamanie tej zasady grozi znacznymi sankcjami karnymi oraz finansowymi. Nie są ujawniane również dane osobiste beneficjentów oraz członków rady fundacji. Fundacja nie jest także zobligowana do składania rocznych zeznań podatkowych ani sprawozdań finansowych.
Fundatorem może być osoba fizyczna lub osoba prawna dowolnej narodowości. Jego dane muszą być zamieszczone w Statucie Fundacji. Ponieważ ustawa regulująca Fundacje Interesu Prywatnego nie mówi nic o możliwości przeniesienia praw fundatora na inna osobą, jest to w pełni dopuszczalne i może być dokonane prywatnym dokumentem, który nie podlega zgłoszeniu do organów rządowych. Tym samym osoba na rzecz której Fundator przeniesie swoje prawa pozostaje nieznana. Fundator może być jednocześnie beneficjentem fundacji.
Osobą posiadającą pełną kontrole nad fundacją i jej aktywami jest Protektor. Ustanawia go Rada Fundacji w chwili jej utworzenia przy pomocy dokumentu prywatnego nieujawnianego w żadnych rejestrach - pozwala to na zachowanie jego danych w tajemnicy.
Każda Fundacja Interesu Prywatnego prawa Panamy musi mieć Radę Fundacji, która jest odpowiedzialna za wykonywanie jej zadań. Nie ma żadnych ograniczeń co do narodowości członków Rady Fundacji, natomiast określona jest minimalna ilość jej członków (co najmniej trzy osoby fizyczne lub jedna osoba prawna). Rada fundacji może zbierać się w dowolnym miejscu i czasie.
Beneficjentem Fundacji Interesu Prywatnego może zostać zarówno fundator, jak i członkowie rady fundacji, protektor, czy też jakakolwiek inna osoba trzecia bez żadnych ograniczeń. Beneficjanci i ich dane są również w pełni poufne. Nie ma żadnych ograniczeń co do ich liczby. Co ważne, Fundacja w żadnym stopniu nie odpowiada swoim majątkiem za ich prywatne długi.
Ogromną zaletą Fundacji Interesu Prywatnego prawa Panamy jest również możliwość sprawnego jej założenia i brak konieczności wniesienia konkretnej wysokości kapitału. Co prawda ustawa przewiduje, że kapitał fundacji musi wynosić minimum $ 10.000, jednak nie ma znaczenia w jakim terminie zostanie on przekazany.
Fundacja interesu prywatnego jest zwolniona z obowiązków podatkowych na terenie Panamy w przypadku dochodu pochodzącego spoza terytorium kraju. Konieczne jest uiszczenia rocznej opłaty, jednak nie jest ona znacząca. Majątek fundacji nie może służyć do zaspokojenia wierzytelności ciążących na członkach rady fundacji, protektorze, fundatorze czy też beneficjentach (chyba że powstały one na skutek działalności związanej z samą fundacją).
Jednym z niewielu ograniczeń odnośnie tego typu fundacji jest zakaz prowadzenia działalności gospodarczej - nie dotyczy on jednak posiadania korporacji lub spółki, która taką działalność prowadzi.
Współpraca prawna z innymi państwami
Panama zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z Barbados, Katarem, Meksykiem i Portugalią (stan na wrzesień 2010 r.).
Panama nie udziela pomocy prawnej państwom należącym do Unii Europejskiej, ani w sprawach cywilnych, ani w sprawach karnych (stan na listopad 2010 r.). Panama nie stosuje także środków równoważnych względem dyrektywy Rady 2003/48/WE z dnia 3 lipca 2003 w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek, co odróżnia Panamę od szeregu jurysdykcji, które uchodzą za oazy podatkowe, jednakże w przeciwieństwie do Panamy są gospodarczo i politycznie związane z Unią Europejską (m.in. Szwajcaria, Liechtenstein, Monako, Andora, San Marino, Anguilla, Aruba, Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Kajmany, Guernsey, Isle of Man, Jersey, Montserrat, Antyle Holenderskie). Brak jest również impulsów legislacyjnych w kierunku tego, aby Panama zaczęła stosować środki równoważne względem Dyrektywy.